De man boven de werf: het stille leven van een bouwkraanmachinist
"Je maakt het zo eenzaam als je zelf wil"
Zes jaar geleden koos Mitch Van Vreckem voor een job die velen hem niet zouden nadoen. Als bouwkraanmachinist bij Vanhout brengt hij zijn werkdagen door op hoogte, ver weg van zijn collega's op de grond. Een job die hij zonder aarzelen een luxejob noemt, maar die meer vraagt dan een stevige maag. Hoogte is één ding, de eenzaamheid is een ander verhaal. Een portret van een dag in het leven van een bouwkraanmachinist.
Werkplek boven de stad
Sinds maart 2025 is Mitch Van Vreckem te vinden op het Mediaplein in Antwerpen. Daar werkt hij mee aan de renovatie van het Vlaams Administratief Centrum Antwerpen (VACANT) - beter bekend als het Anna Bijnsgebouw. Wie hem op de werf zoekt, kan maar beter een portie lef meenemen, want voor zijn uitvalsbasis moeten we via een buitenlift naar de 17de verdieping van Blok B.
"De hoogte went wel", vertelt hij me. Zes jaar geleden beklom hij voor het eerst een bouwkraan. "De eerste keer voelt dat natuurlijk eng aan, maar ondertussen loop ik die ladder gewoon naar boven. Het is routine geworden."
Dat hij hier zou belanden, had hij zelf niet voorspeld. "Ik ben er eigenlijk per toeval ingerold. Ik was naar de VDAB gestapt om een opleiding Bouwbad te volgen, waarbij je verschillende richtingen binnen de bouw kan leren kennen", legt hij uit. "Dat lag mij niet zo goed, maar toen hebben ze mij op een kraansimulator gezet."
Vrijheid in de cabine
Wat begon als een toevallige kennismaking op een simulator, groeide uit tot een job waarin Van Vreckem vooral één ding terugvond: vrijheid. "Ik kan mij aanpassen aan regels, maar in een magazijn of een binnenomgeving zien de regels er toch anders uit dan op een werf. Hier ervaar ik meer openheid en zelfstandigheid", verklaart hij.
Die vrijheid is niet absoluut, nuanceert hij zelf, maar het gevoel telt. "Er staat niemand achter je schouder mee te kijken. Beneden zien ze natuurlijk wel dat de kraan draait en of je bezig bent. Maar je hebt het gevoel niet dat iemand voortdurend op je vingers kijkt. Dat vind ik aangenaam. Natuurlijk moet je je nog altijd aan de planning houden. Het is niet zo dat ik zomaar doe wat ik wil, maar het gevoel is anders."
Van Vreckem heeft een verleden in de horeca. Volgens hem kan het contrast niet groter zijn: "In de horeca werk je in de weekends, op feestdagen en vaak tot laat. Hier werk ik van maandag tot vrijdag. De dagen kunnen ook lang zijn, maar de uren zijn beter voor een work-lifebalans."
Het ritme van de werf
Van Vreckem begint zijn dag rond 7 uur. "Ik kom 's ochtends meestal een half uur voor de start aan. Dan ga ik langs bij de werfleider om te horen wat er die dag moet gebeuren." Op deze werf gaat dat dan vooral over het uithalen van materiaal uit het gebouw of het aangeven ervan. "Op een nieuwbouwwerf is dat anders. Daar is er vaak meer variatie en doe je bijna nooit twee dagen hetzelfde." Waar Van Vreckem de meeste voldoening uithaalt? Nieuwbouw. "Persoonlijk werk ik liever op een werf waar iets van nul wordt opgebouwd. Dan zie je écht vooruitgang", biecht hij op.
Nadat hij de planning met de werfleider besproken heeft, is het tijd om wat hoogtemeters te maken. "Bij dit project heb ik de luxe van een lift - de kraan staat hier op een frame op het dak van het gebouw - maar meestal moet je in België nog klimmen. In Nederland bijvoorbeeld is een lift al meer de standaard", weet Van Vreckem. "En het is goed voor mijn conditie", zegt hij lachend. Toch was het even wennen voor hem: "Tijdens mijn opleiding moest ik voor het eerst naar boven op een kraan van ongeveer 50 m hoog. Dat was wel even spannend."
Eens boven start hij met controles. "Dat is belangrijk, want als er iets misgaat met zo'n kraan, kan je dat niet meer navertellen. Daarna beklim ik de kraan, start ik de cabine op en controleer ik of alles werkt, zoals de besturing en de bewegingen."
Tussen twee hijsen in
Het aantal hijsen verschilt van dag tot dag. Op een drukke dag is Van Vreckem continu bezig, terwijl hij op rustigere dagen vijf à tien hijsen uitvoert. De piekmomenten zijn wel altijd 's ochtends. "Iedereen heeft dan wel iets nodig", vertelt hij. Hoe hij omgaat met die drukte? "Je moet dat aanvaarden. Als je gaat stressen, dan maak je het alleen maar lastig voor jezelf. We werken vaak met een planning, maar het kan altijd gebeuren dat er iets tussenkomt. Dan moet je je aanpassen." Of dat altijd even leuk is, laat hij in het midden.
Tussen de hijsen door wordt het geduld van Van Vreckem op de proef gesteld. Dat is niet van nature gekomen, maar met de ervaring. "Je moet bijvoorbeeld wachten tot een platform opnieuw volgeladen is. Dat kan soms twintig minuten duren. Een andere keer moet je iets meerdere keren uitleggen." Klagen heeft volgens hem geen nut. "Daar gaat het werk niet sneller van gaan."
Naast de hoogte speelt ook de eenzaamheid een belangrijke rol. Iets wat volgens Van Vreckem door buitenstaanders wordt uitvergroot. "Je hoort mensen vaak zeggen: 'Je bent daar zo eenzaam'. Maar eigenlijk maak je het zo eenzaam als je zelf wil. Ik zet bijvoorbeeld altijd muziek op. Er zijn ook genoeg manieren om met iemand te communiceren". Ook geniet hij van het uitzicht boven de stad. "In de zomer is er een mooie zonsopgang, en als het gesneeuwd heeft, is alles wit." Bij dit project heeft hij zelfs een uitzicht op de Zoo van Antwerpen. "Als de bomen nog geen bladeren hebben, kan ik de olifanten en giraffen zien lopen." Entertainment gegarandeerd!
Maar ook lunchpauzes kunnen eenzaam aanvoelen. Hier heeft Van Vreckem de luxe dat hij met de lift naar beneden kan, wat hem heel wat tijd bespaart. Maar in de meeste gevallen lunchen kraanmachinisten in hun cabine. "Tegen dat je beneden en weer boven bent, is je pauze al voorbij. Daarom vraag ik soms om eten naar boven te sturen", aldus Van Vreckem.
Tussen rigger, windmeter en buikgevoel
Voor Van Vreckem begint een perfecte hijs nog voor de last van de grond komt. Zo moet de last correct aangeslagen zijn, mag er niets losliggen en moet de kraan goed gepositioneerd zijn. "Het aanslaan van bepaalde lasten kan moeilijk zijn", weet Van Vreckem. "Niet alles kan zomaar met een hijsband worden opgepakt." Belangrijk is ook dat niemand in de gevarenzone staat. "Mijn rigger fluit bijvoorbeeld wanneer ik eraan kom, zodat iedereen op de werf weet dat er een last passeert."
Die kennis van de werf is minstens even belangrijk als de techniek zelf. De zichtlijnen van elke werf zijn anders. Van Vreckem probeert een nieuwe omgeving snel in zijn hoofd op te slaan: wat staat waar?
Blindelings vertrouwen
Net zoals in elke andere job, speelt communicatie ook hier een sleutelrol. Op de werf werk je namelijk met veel verschillende bedrijven. "De ploeg voor de afbraak is vaak dezelfde, maar tijdens het ganse project werk je met verschillende mensen."
Afhankelijk van het type en merk is de kraan uitgerust met een camera. "Het vergemakkelijkt alles enorm en is geen overbodige luxe. Zo kan je bijvoorbeeld inzoomen, waardoor je veel meer ziet van bovenaf." Ook het merk van de kraan maakt volgens Van Vreckem een verschil. Zelf verkiest hij Liebherr. "Dat is voor mij de crème de la crème. Die kranen zijn sterker en kunnen beter tegen wind. Bij sommige andere kranen voel je de giek veel sneller bewegen, terwijl ik met een Liebherr kan tegenzwenken."
Het dieptezicht inschatten, is volgens Van Vreckem moeilijker wanneer je geen camera hebt. "Vaak geldt: als je denkt dat je er bent, moet je eigenlijk nog iets verder gaan." Dan moet hij blind werken en vertrouwen op de aanwijzingen van de rigger - de ogen en oren van de kraanmachinist wanneer die niet alles zelf kan zien.
"Kraanman zijn, is leuk, maar je hebt een grote verantwoordelijkheid"
"Hier hebben we een vaste rigger, Ismael, die ik blindelings vertrouw. Als hij iets zegt, weet ik dat het juist en correct is. Dat maakt het werken aangenaam", stelt hij. "Meestal staat hij aan de walkietalkie en verloopt de communicatie via hem. Dat is belangrijk, want als meerdere mensen tegelijk praten, veroorzaakt dat storing en versta ik boven niets." Iets wat misschien vanzelfsprekend lijkt, is het juist aanwijzen van de richtingen. "Belangrijk is dat ze beneden weten wat links en rechts vanuit mijn perspectief betekent. Anders kunnen er misverstanden ontstaan."
"Kraanman zijn, is leuk, maar je hebt een grote verantwoordelijkheid. Je moet altijd aandachtig zijn. Als de communicatie niet duidelijk is, kunnen er fouten gebeuren", besluit Van Vreckem. Duidelijke communicatie, ervaring en vertrouwen maken het verschil tussen vlot en risicovol hijswerk.
Spelbrekers
Het weer laat zich in België van zijn grilligste kant zien, en dat merkt Van Vreckem in zijn cabine. In de zomer kan de temperatuur er flink oplopen. "Hier heb ik airco om af te koelen, maar dat is lang niet altijd het geval. Dan plak ik mijn ramen af of zet ik ze open voor wat verluchting." Voor de Belgische regen heeft de kraan gelukkig ruitenwissers.
Volgens Van Vreckem kan de wind echter nog roet in het eten gooien. "Bij veel wind verlies je controle over lichte lasten. Als iets bijna niets weegt, waait het alle kanten op", legt hij uit. Zijn cabine is uitgerust met een windmeter die hem op tijd waarschuwt. "Het eerste signaal gaat af bij ongeveer 50 km per uur. Bij het tweede alarm moet je het werk stoppen." Vaak is dat rond 70 km per uur, de gangbare grens in de kraanwereld. Toch blijft inschatting cruciaal. "Bij een windsnelheid van 60 km per uur en een lichte last die helemaal naar boven moet, weet je dat het moeilijk wordt." Daarom blijft het belangrijk om aandachtig te zijn en de focus niet te verliezen. "Een kleine fout kan snel ernstige gevolgen hebben."
"In het begin liet ik me sneller onder druk zetten, omdat ik nieuw was"
Wake-up call
Die kalmte heeft hij moeten leren. "In het begin zorgde wind wel voor extra stress. Als je dat niet gewend bent en je hoort de kraan bewegen, denk je wel even: wat is dit allemaal? Maar ook dat went."
Hetzelfde geldt voor de druk van beneden. "In het begin liet ik me sneller onder druk zetten, omdat ik nieuw was en nog niet goed nee durfde te zeggen", geeft hij toe. "Zo heb ik ooit een kabel van een kraan beschadigd. Er stonden bomen naast een gebouw en de last moest ertussen. De persoon beneden zei dat ik moest zakken. Ik zag dat de bomen in de weg stonden, maar luisterde toch. Toen ik weer optrok, zat de kabel door een tak uit het rollement van de haak. Dat was een wake-up call. Sindsdien vertrouw ik ook meer op mijn eigen inschatting."
Sindsdien trekt hij duidelijke lijnen. "Als de wind te sterk is, als iets niet juist is aangeslagen of als ik twijfel aan de veiligheid, dan beslis ik dat de hijs niet doorgaat. Meestal wordt dat goed ontvangen." Want de redenering is eenvoudig, zegt hij.. "Het belangrijkste is dat alles veilig gebeurt en dat iedereen op het einde van de dag naar huis kan."
Leren op de werf
Al doende leert men. Dat is het motto waar Van Vreckem achter staat. Tijdens de opleiding leerde hij vooral de basis: de bewegingen onder de knie krijgen, de haak beheersen en veilig werken. Maar een echte werf is een ander verhaal. "Wat je tijdens de opleiding leert, ga je daar nooit meer terug zien. Ik heb leren werken met de kraan op de werf zelf", zegt hij.
Van zijn opleidingsgroep is hij intussen de enige die nog in de kraan zit. Of de eenzaamheid daar iets mee te maken heeft? Hij twijfelt. "Sommigen raakten moeilijk vast in dienst en bleven van interim naar interim gaan." Zelf kent hij dat gevoel, want ook hij werkte lang via interim en werd soms aan het lijntje gehouden, zegt hij. "Ik heb zelfs een jaartje iets anders gedaan. Maar uiteindelijk vond ik niets dat kon tippen aan de vrijheid van deze job."
Of hij ooit een job op de grond zou overwegen? "Als ik niets te doen heb, dan help ik de collega's op de grond. Maar echt terug een job op de grond gaan doen? Nee, dat is niets voor mij", besluit Van Vreckem.